Nagroda Fandomu Polskiego im. Janusza A. Zajdla
– najczęściej zadawane pytania

Zobacz też informacje o Nagrodzie.

  1. Co to jest Nagroda im. Janusza A. Zajdla?
  2. Co to jest Polcon i dlaczego co roku jest w innym mieście?
  3. Jak mogę nominować utwór, który mi się spodobał? Czy jest jakaś lista utworów, które można zgłaszać?
  4. Czy muszę coś zapłacić by głosować na Nagrodę im. Janusza A. Zajdla?
  5. Co to jest akredytacja wspierająca?
  6. Dlaczego osoby z jednodniową akredytacją nie mogą głosować podczas Polconu?
  7. Jak wyłaniani są laureaci Nagrody im. Janusza A. Zajdla?
  8. O co chodzi w systemie australijskim?
  9. Dlaczego czasami nominowanych jest więcej lub mniej utworów niż pięć?
  10. Dlaczego nominacji nie dostał utwór „…”?
  11. Kim są osoby będące w Komisji Nominacyjnej i co one robią?
  12. Kim są osoby będące w Komisji Liczącej Głosy i co one robią?
  13. Mam pomysł na poprawienie zasad Nagrody. Komu mam go zgłosić?
  14. Skąd organizatorzy Nagrody im. Janusza A. Zajdla biorą na nią pieniądze?
  15. Jak mogę dostać bezpłatna antologię z opowiadaniami nominowanymi do Nagrody im. Janusza A. Zajdla?
  16. Co to są gżdacze?
  17. Nie ma odpowiedzi na moje pytanie – jak mogę je zgłosić?

1. Co to jest Nagroda im. Janusza A. Zajdla?

Pełna nazwa nagrody brzmi: Nagroda Fandomu Polskiego im. Janusza A. Zajdla i jest coroczną nagrodą w dziedzinie fantastyki, przyznawaną – w formie statuetki i dyplomu – autorom polskich utworów literackich. Nagroda przyznawana jest w dwóch kategoriach: powieści i opowiadania.

Nagroda Fandomu została powołana w 1984 roku w Łodzi podczas spotkania Klubów Miłośników Fantastyki. Jej początkowa nazwa to Sfinks. Pierwszym laureatem (na pierwszym Polconie w październiku 1985 roku w Błażejewku pod Poznaniem) został Janusz A. Zajdel. Niestety autor zmarł 19 lipca 1985 i nie mógł odebrać Nagrody osobiście. Kluby postanowiły zmienić nazwę Nagrody i od roku 1986 przyznawana była już jako Nagroda Fandomu Polskiego im. Janusza A. Zajdla.

Od roku 1990 Nagroda przyznawana jest drogą głosowania wszystkich uczestników Polconu w danym roku (przedtem w wyniku głosowania klubów), zaś nominacje wyłaniane są w ogólnopolskim plebiscycie. W 1991 roku po raz pierwszy wręczono Nagrodę w postaci statuetki (autorstwa Wiesława Bielaka, profesora krakowskiej ASP) i dyplomu. Od roku 1992 Nagroda przyznawana jest w dwóch kategoriach: powieść i opowiadanie.

Opieka nad Nagrodą została powierzona powołanemu przez stowarzyszenia miłośników fantastyki Związkowi Stowarzyszeń „Fandom Polski” i Związek, w imieniu fanów, jest właścicielem praw do nazwy i logo Nagrody i Polconu.

Związek Stowarzyszeń „Fandom Polski” ma za zadanie jedynie zarządzanie komunikacją Nagrody (głównie z mediami i zewnętrznymi podmiotami) i dbanie o bieżące, operacyjne zadania, takie jak przygotowywanie ogłoszenia nominacji, czy też wydawania bezpłatnej antologii opowiadań nominowanych do Nagrody im. Janusza A. Zajdla. Wszelkie decyzje dotyczące regulaminów, zasad, etc. podejmowane są w drodze głosowania przez Forum Fandomu podczas Polconu.

2. Co to jest Polcon i dlaczego co roku jest w innym mieście?

Ogólnopolski Konwent Miłośników Fantastyki „Polcon” to coroczna konferencja miłośników fantastyki. Co roku odbywa się ona w innym mieście, a jej organizator (z dwuletnim wyprzedzeniem) wybierany jest podczas głosowania na Forum Fandomu.

Organizacja Polconu to duży prestiż dla wybranego stowarzyszenia, ale też znaczący nakład pracy. Dlatego przy Polconach pomagają wybranemu organizatorowi stowarzyszenia i fani fantastyki z całej Polski (oczywiście inicjatywa, koordynacja prac i zdobywanie pomocników leży w gestii wybranego organizatora).

Organizatorzy Polconu pracują przy nim społecznie nie pobierając z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Często płacą akredytacje podobnie jak inni uczestnicy Polconu – pozwala to na obniżenie kosztów imprezy dla wszystkich uczestników. Polcon można porównać do imprezy składkowej u kogoś w domu – zarówno gospodarz jak i goście wspólnie ponoszą koszty jej organizacji, a celem jej istnienia jest możliwość wspólnej zabawy i spotkania się z przyjaciółmi.

Polcony stanowią okazję do prezentacji specyfiki lokalnych stowarzyszeń i ich działalności, a jednocześnie ich organizacja to znaczący wysiłek – dlatego co roku odbywają się w innym mieście i inne stowarzyszenie bierze na siebie ciężar koordynacji prac.

Podczas Forum Fandomu odbywającego się na rok przed Polconem wybierani są goście honorowi imprezy (zwyczajowo są to: twórca, wydawca, fan) – mają oni bezpłatny wstęp na Polcon.

Organizatorem Polconu może zostać tylko zarejestrowane (posiadające osobowość prawną) stowarzyszenie fanów fantastyki.

Więcej informacji o Polconach i ich historii znajdziesz na stronie polcon.pl.

3. Jak mogę nominować utwór, który mi się spodobał? Czy jest jakaś lista utworów, które można zgłaszać?

Każdy czytelnik fantastyki (nie musi należeć do żadnego stowarzyszenia miłośników fantastyki) może wybrać od jednego do pięciu utworów w każdej kategorii, wydanych w poprzednim roku kalendarzowym. W tym celu należy do 30 kwietnia nadesłać listę wybranych utworów pocztą elektroniczną z działającego adresu (głosy nadesłane tą drogą wymagają potwierdzenia) na adres: zajdel@fandom.art.pl, lub na kartce pocztowej na adres korespondencyjny:

Związek Stowarzyszeń „Fandom Polski”
ul. Zamieniecka 46/25
04-158 Warszawa

Niezależnie od metody jego nadesłania głos powinien zawierać następujące informacje: imię i nazwisko zgłaszającego, adres korespondencyjny i zameldowania. Wskazane jest również podanie adresu e-mail i numeru telefonu (w przypadku głosowania mailowego są one niezbędne). Głosy bez podanego adresu i/lub nazwiska osoby nominującej, oraz bez adresu email i numeru telefonu przy głosowaniu elektroniczną, są nieważne. Dane są wykorzystywane tylko do weryfikacji oddanego głosu, a następnie usuwane.

Pamiętaj, w danym roku jedna osoba może zgłosić nie więcej niż 5 powieści i 5 opowiadań. Utwory, które zbiorą najwięcej głosów, znajdą się na liście nominacji do Nagrody. Nie przejmuj się tym, że nie przeczytałeś wszystkiego ani nawet większości opublikowanych utworów – głosuj na to co przeczytałeś i co Ci się podoba.

Nominacje zbierane są również na wielu konwentach miłośników fantastyki odbywających się w w terminie przyjmowania nominacji czyli od 1 lutego do 30 kwietnia. (jeśli organizujesz taki konwent zapraszamy do kontaktu z nami – podpowiemy Ci i pomożemy w zbieraniu nominacji wśród jego uczestników) – kartę do głosowania znajdziesz też na ostatniej stronie większości książek publikowanych przez zaprzyjaźnione z nami wydawnictwa (ich listę znajdziesz na stronie Przyjaciół Nagrody)

Do Nagrody mogą kandydować wszystkie utwory literackie, których pierwsze wydanie w książce posiadającej numer ISBN lub czasopiśmie drukowanym posiadającym numer ISSN ukazało się do 31 stycznia roku przyznania Nagrody z datą roku poprzedniego. Kandydować mogą też te utwory, które z powodów wydawniczych nie mogły kandydować w roku poprzednim.

Zgodnie z Regulaminem Nagrody Komisja Nominacyjna może dopuścić do listy nominacji utwór opublikowany w innym miejscu niż wymienione powyżej, w sytuacji gdy utwór ten otrzyma wystarczającą do uzyskania nominacji liczbę głosów i nie kandydował do Nagrody w latach poprzednich. Taki utwór nie może być już nominowany w kolejnych latach. Może się więc zdarzyć nominacja dla tekstu opublikowanego np. w Internecie.

By nie ograniczać możliwości zgłaszania utworów nie ma oficjalnych list utworów, istnieją natomiast nieoficjalne listy przygotowywane przez fanów i publikowane w Internecie.

4. Czy muszę coś zapłacić by głosować na Nagrodę im. Janusza A. Zajdla?

Każdy może nominować teksty do Nagrody im. Janusza A. Zajdla – jest to bezpłatne (nie licząc ew. kosztów znaczka pocztowego). Drugi etap głosowania wymaga już poniesienia kosztów akredytacji na Polcon – pełnej lub wspierającej.

5. Co to jest akredytacja wspierająca?

Akredytacja wspierająca to akredytacja, która uprawnia do głosowania (swój głos trzeba odesłać do organizatorów Polconu przed jego rozpoczęciem) na Nagrodę im. Janusza A. Zajdla i do otrzymania kompletu materiałów Polconu. Nie uprawnia jednak do obecności na Polconie.

6. Dlaczego osoby z akredytacją jednodniową nie mogą podczas Polconu głosować na Nagrodę?

Podczas Forum Fandomu miłośnicy fantastyki postanowili, że akredytacje jednodniowe nie będą uprawniać do głosowania na Zajdla. Wynika to z tego, że w przypadku tego typu głosowania trudno byłoby zachować niezbędne standardy – np. ograniczyć do jednego liczbę głosów oddanych przez fana, który ma wykupione dwie akredytacje jednodniowe.

7. Jak wyłaniani są laureaci Nagrody im. Janusza A. Zajdla?

Laureaci Nagrody im. Janusza A. Zajdla wyłaniani są w dwuetapowym głosowaniu. W pierwszym etapie czytelnicy fantastyki (nie muszą należeć do żadnego ze stowarzyszeń bądź klubów miłośników fantastyki) nominują wybrane przez siebie utwory. Każdy może zgłosić do pięciu opowiadań i do pięciu powieści. Nominacje za miniony rok zbierane są do 30 kwietnia. Komisja Nominacyjna liczy oddane w terminie głosy i wyłania listę utworów, które dostały najwięcej głosów. To one otrzymują nominacje do Nagrody im. Janusza A. Zajdla. Jest to etap, który moglibyśmy określić jako głosowanie „vox populi”. Spośród wyłonionych nominacji obecni na Polconie fani fantastyki wyłaniają laureatów w każdej kategorii. Wybór dokonywany jest tak zwanym systemem australijskim (instant-runoff voting) – każdy głosujący szereguje (osobno w każdej kategorii) nominowane utwory od jego zdaniem najlepszego (przypisuje mu cyfrę jeden) do najsłabszego (kolejne cyfry). Oddane głosy są przeliczane przez Komisję Liczącą Głosy, a wynik ogłaszany jest podczas uroczystej Gali na Polconie. Ten etap głosowania można by nazwać „głosowaniem przez zaawansowanych fanów fantastyki”.

8. O co chodzi w systemie australijskim?

Każdy głosujący szereguje utwory od tego, który jego zdaniem jest najlepszy do tego najgorszego. Oczywiście można jeszcze głosować na kategorię „bez nagrody”, jeśli uznamy, że w ubiegłym roku nie ukazał się żaden dobry utwór.

Przykładowo, gdybyśmy wybierali metodą australijską najlepszego smoka spośród:

Dodatkowo pojawiłaby się możliwość głosowania na:

Wyobraźmy sobie, że głosy rozłożyły się w prosty sposób. Na 100 głosujących 60 uważa, że najlepszy jest Miluś albo Smaug, ale, dla 35 Smaug jest trochę lepszy, a dla pozostałych 25 trochę lepszy jest Miluś. Pozostałe 40 osób, albo nie przepada za fantastyką i komiksem i dla nich najlepszy jest Smok Wawelski (30 osób sądzi, że jeśli nie Wawelski to nikt na Nagrodę nie zasługuje), albo głosuje na „Bez nagrody” (10 osób uważa, że nikt nie powinien dostać nagrody, ale jeśli już ktoś ma Nagrodę dostać to dla 3 osób jest to Miluś, a dla 7 Smaug).

Mamy więc:

Przy wybieraniu zwycięzców tradycyjną metodą wygrałby Smok Wawelski (dostałby najwięcej, bo 35 głosów, przy 30 dla Smauga, 25 dla Milusia i 10 na „bez nagrody”), pomimo tego, że dla ponad połowy głosujących jest smokiem gorszym od pozostałych kandydatów.

Natomiast w systemie australijskim (wykorzystywanym przy nagrodzie Zajdla) głosowanie przebiegałoby następująco…

Pierwsze liczenie:

Teraz odrzucamy kandydata, który dostał najmniej głosów („Bez nagrody”) i patrzymy, kogo wybrali na drugim miejscu glosujący na niego. Dla 7 osób był to Smaug, a dla 3 Miluś.

Liczymy raz jeszcze i mamy rozkład:

Jak widzicie Smok Wawelski utracił prowadzenie, ale nadal nikt nie zdobył ponad 50% ważnych głosów. Odpada kandydat mający ich najmniej (Miluś) i jego głosy przechodzą na kolejnych wskazanych. W przypadku 25 głosów idą one do Smauga, zaś 3 głosy odkładamy (głosujący nie wskazali nikogo poza „bez nagrody” i Milusiem – a obie te kandydatury wypadły).

Trzecie liczenie:

Wygrywa Smaug.

Jak widać w systemie australijskim wygrywa utwór, który dla większej liczby osób był lepszy niż konkurenci. Co ważne dzięki temu nie ma ryzyka, że dwie równie dobre książki (lub jednego autora) podzielą między siebie głosy i wygra coś innego (mimo mniejszego poparcia głosujących).

Jak widać kolejność odpadania utworów nie jest równoznaczna z ich atrakcyjnością – jeśli chcielibyśmy ustalić kto dostał drugie miejsce musielibyśmy policzyć to raz jeszcze (nie licząc zwycięzcy). W naszym przykładzie byłby to Miluś. Czasochłonność przeliczania kolejnych miejsc (przypominam, że Komisja Licząca Głosy pracuje podczas Polconu tracąc znaczną część programu) oraz założenie, że – podobnie jak ma to miejsce przy Noblach lub Oscarach – „zostać może tylko jeden” spowodowały, że Forum Fandomu ustaliło, iż wyłaniani są jedynie zwycięzcy w poszczególnych kategoriach.

Wyjaśnienie działania systemu australijskiego można znaleźć również na YouTube – w wersji angielskojęzycznej.

9. Dlaczego czasami nominowanych jest więcej lub mniej utworów niż pięć?

Pierwszy etap przyznawania Nagrody im. Janusza A. Zajdla, w którym wyłaniane są nominacje, polega na zbieraniu głosów czytelników. Zdarza się, że kilka utworów zdobywa identyczną liczbę głosów i na przykład utwory z miejsca czwartego, piątego i szóstego mają tyle samo głosów (lub różnica jest między nimi nieznaczna – typu jeden głos) – wtedy nominacji jest sześć. Rekord był w 2004 roku, kiedy nominowanych było aż osiem opowiadań (Nagroda za rok 2003). Czasami rozkład głosów jest taki, że mamy silną czołówkę (np. czterech utworów), potem ze znaczną stratą kolejną grupę kilku utworów. W takiej sytuacji Komisja Nominacyjna może podjąć decyzję o zmniejszeniu liczby nominowanych.

10. Dlaczego nominacji nie dostał utwór „…”?

Nominacje otrzymują utwory, które spełniają warunki Nagrody im. Janusza A. Zajdla (pierwsza publikacja w minionym roku, utwór polski, etc.) i które zostały zgłoszone przez największą liczbę fanów. By zwiększyć szansę Twojego ulubionego utworu pamiętaj by go zgłosić. Możesz też poszukać innych fanów tego teksty i spytać ich czy już na niego głosowali.

11. Kim są osoby będące w Komisji Nominacyjnej i co one robią?

Przedstawiciele Komisji Nominacyjnej to osoby wybrane w głosowaniu podczas Forum Fandomu. Są to przedstawiciele fanów i do ich zadań należy koordynowanie działań związanych z wyłanianiem nominacji. Zajmują się oni zbieraniem i weryfikacją głosów, rozstrzygają kwestie sporne (np. czy zgłoszony utwór jest już powieścią, czy nadal opowiadaniem), wyłaniają listę nominowanych do Nagrody. Komisja Nominacyjna może prosić też o pomoc ekspertów z poszczególnych dziedzin (np. literaturoznawców). Osoby pracujące w Komisji Nominacyjnej (podobnie jak wszystkie osoby zaangażowane w prace przy Nagrodzie) pracują społecznie i nie dostają wynagrodzenia za swoje prace.

12. Kim są osoby będące w Komisji Liczącej Głosy i co one robią?

Podobnie jak ma to miejsce w przypadku Komisji Nominacyjnej, przedstawiciele Komisji Liczącej Głosy wyłaniani są w głosowaniu podczas Forum Fandomu. Ich zadaniem jest przeliczenie głosów oddanych podczas Polconu na wyłonione w pierwszym etapie (nominacje) utwory. Osoby pracujące w Komisji Liczącej Głosy (podobnie jak wszystkie osoby zaangażowane w prace przy Nagrodzie) pracują społecznie i nie dostają wynagrodzenia za swoje prace.

13. Mam pomysł na poprawienie zasad Nagrody. Komu mam go zgłosić?

Nagroda im. Janusza A. Zajdla jest nagrodą zarządzaną przez kluby miłośników fantastyki, a wszelkie decyzje związane z jej regulaminem, zasadami funkcjonowania, etc. są omawiane i głosowane na Forum Fandomu podczas Ogólnopolskiego Konwentu Miłośników Fantastyki Polcon. Każdy miłośnik fantastyki może przyjść na Forum i zgłosić swoją propozycję. W przypadku wprowadzenie zmiany do regulaminu jest ona wdrażana na roczny okres próbny i potwierdzana lub odrzucana na kolejnym Polconie.

14. Skąd organizatorzy Nagrody im. Janusza A. Zajdla biorą na nią pieniądze?

Fundusz Nagrody uzupełniany jest ze składek uczestników Polconu, darowizn i wpłat sponsorów Nagrody. Wszystkie środki przeznaczane są na wydatki związane z Nagrodą takie jak: wykonanie statuetek i dyplomów, organizacja ogłoszenia nominacji do Nagrody im. Janusza A. Zajdla, czy też druk bezpłatnej antologii opowiadań nominowanych do Nagrody (patrz punkt 15). Wszystkie osoby pracujące przy Nagrodzie robią to społecznie i nie otrzymują z tego tytułu wynagrodzenia.

Jeśli chcesz wesprzeć Nagrodę Zajdla możesz wpłacić swoją darowiznę na konto:
Związek Stowarzyszeń „Fandom Polski”
42 2130 0004 2001 0311 7892 0001

Koniecznie z dopiskiem „Darowizna na Fundusz Nagrody im. Janusza A. Zajdla”

15. Jak mogę dostać bezpłatną antologię z opowiadaniami nominowanymi do Nagrody im. Janusza A. Zajdla?

Pomysł na antologię jest autorstwa fanów od lat zajmujących się Nagrodą – początkowo wydawana była ona przez jednego z wydawców. Niestety okazało się, że komercyjny charakter takiego wydawnictwa utrudnia prace nad antologią i nie było możliwości by ukazała się ona przed Polconem. Dodatkowo istniejące konflikty interesów generowały duże ryzyko nie ukazania się antologii.

Z powyższych powodów antologia od 2005 roku ukazuje się nakładem Związku Stowarzyszeń „Fandom Polski” jako bezpłatne wydawnictwo. Nakład antologii trafia do:

Najprościej dostać antologię zostając jednym z przedstawicieli którejś z powyższych grup.

16. Co to są gżdacze?

Gżdaczami nazywamy uczestników Polconu, którzy na samej imprezie (lub jeszcze przed jej rozpoczęciem) zgłaszają się do pomocy organizatorom. Zwykle za swoje zaangażowanie otrzymują upominki – na przykład specjalną koszulkę pamiątkową z limitowanej serii.

Nazwa „gżdacz” pochodzi z opowiadań Macieja Wojtyszki – autor wyraził zgodę na jej użycie przez miłośników fantastyki.

17. Nie ma odpowiedzi na moje pytanie – jak mogę je zgłosić?

Zachęcamy do zerknięcia do regulaminu Nagrody im. Janusza A. Zajdla – być może tam znajdziesz odpowiedź na swoje pytanie. Możesz też wysłać je do nas mailem na adres zajdel@fandom.art.pl. Odpowiemy tak szybko jak tylko będzie to możliwe.

Zobacz też informacje o Nagrodzie.